الشيخ محمد آصف المحسني
80
عجايب ومطالب (فارسى)
جواب : حد وسط در مقدمتين تكرار نشده است ، زيرا جزيى در صغرى ، مصداق آن مراد است و در كبرى ، مفهوم آن قصد شده است ، و اين مغالطه با جواب آن نيز سيال است . القائل بإلهية فرعون قائل بجسمانيته . و كل قائل بجسمانيته فهو صادق . فالقائل بالهية فرعون فهو صادق . جواب مغالطه در حذف متعلق كبرى است ، اصل آن اين گونه است : و كل قائل بجسمانيته فهو صادق فى قوله بالجسمانية . وقتى اين متعلق در نتيجه آورده شود ، اشكالى باقى نمى ماند . العالم متغير و كل متغير حادث فالعالم حادث بر اين شكل اين ايراد وارد است كه كبرى كليت ندارد ، زيرا هرچه متغير فرض شود ، جزء عالم ( موضوع در صغرى است ) و فرد ديگرى نيست . جواب : اگر اين ايراد را قبول كنيم مشكلى در استدلال فوق وارد نمى شود ، وقتى ثابت كنيم كه همين متغير حادث است ، نتيجه به دست مى آيد ولى اين نتيجه اصطلاحا نتيجه گفته نمى شود و متغير ديگر وجود ندارد كه احتمال داده شود كه او حادث نباشد . بر اين استدلال دو ايراد وارد آمده : يكى اينكه مجردات ( عقول كلى ) تغيير ندارند « 1 » و روح مجرد انسان هرچند تغير دارد ولى ذات آنان قديم است . « 2 » ديگر اينكه جهان ماده و
--> ( 1 ) . وجود عقول كليه دليل قطعى ندارد . ( 2 ) . قدم ارواح انسانى ممنوع است .